Axborot texnologiyalari sohasidagi jinoyatlar yildan-yilga köpaymoqda. Şu bois, kibermakonda şaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qiliş hozirgi şaroitda tobora murakkablaşib bormoqda.
Kuni keça Prezidentimiz raisligida bölib ötgan videoselektor yiğilişida ham kiberjinoyatlar turlari oşayotgani, ayniqsa şaxsiy ma’lumotlarni öğirlaş, sun’iy intellekt orqali ovoz va yuz qiyofasini öxşatiş, zararli fayllarni tarqatiş avj olayotgani ta’kidlab ötildi.
IIV akademiyasi taşabbusi bilan Toşkent davlat iqtisodiyot universitetida taşkil etilgan huquqiy tarğibot tadbiri yoşlar örtasida kiberjinoyatlarning barvaqt oldini olişga bağişlandi. Talabalar, tyutorlar, professor-öqituvçilar va boşqa mas’ullar iştirok etgan tadbir avvalida universitetning yoşlar masalalari va ma’naviy-ma’rifiy işlar böyiça birinçi prorektori Komila Karimova uçraşuvning dolzarb ahamiyatiga töxtaldi.
Ta’kidlab ötilganidek, sönggi beş yilda yurtimizda kiberjinoyatlar soni 68 barobarga köpaygan. 2025-yilning özida axborot texnologiyalari yordamida öğrilik, firibgarlik va boşqa turdagi jinoyatlarni sodir etiş bilan boğliq 70 mingdan ortiq holat qayd etilgan. Eng açinarlisi, kiberjinoyatga qöl urganlarning salkam 30 foizi yoşlarni taşkil qiladi. Şuning öziyoq, uşbu jinoyatlarga qarşi kuraşiş samaradorligini oşiriş, aholi, ayniqsa yoşlarning raqamli savodxonligi va kibergigiyenasini yuksaltirişni taqozo etmoqda.
Tadbirda akademiya magistraturasi tinglovçisi, podpolkovnik Azimjon Xoliqov söz olib, axborot texnologiyalari yordamida sodir etilayotgan jinoyatlar, ularning öziga xos xususiyatlari, uşbu turdagi jinoyatlarning köpayişiga imkon yaratayotgan omillar, kiberjinoyatlarga qarşi kuraşiş va ularni foş etiş yönalişida amalga oşirilayotgan çora-tadbirlar, ayni paytda qonunçilikda belgilangan javobgarlik masalalari haqida ma’ruza qildi.
Tarğibot davomida yoşlar örtasida ommalaşayotgan illatlar –onlayn qimor öyinlari, kibertovlamaçilik, internet tarmoqlari orqali sodir qilinayotgan narkojinoyatlarga ham alohida töxtalib ötildi. Bu kabi qonunga xilof xatti-harakatlarning huquqiy va ijtimoiy-ma’naviy oqibatlari tuşuntirilib, talabalar ogohlikka çaqirildi. Aksariyat jinoyatlar huquqiy madaniyatsizlik, loqaydlik, oson daromad orttiriş, nazoratsizlik, nosoğlom muhit ta’sirida sodir etilişi, yoşlar qatlami bilan manzilli işlaş orqali ular örtasida huquqbuzarliklarning barvaqt oldini oliş muhimligi qayd etildi.
Şu kuni universitetda ta’lim olayotgan profilaktik hisobda turuvçi talabalar bilan suhbat ötkazilib, tegişli çora-tadbirlar belgilab olindi.
Jamşid XOLOV,
IIV akademiyasi Axborot xizmati